Halve Maen on tour bij de Delft

Het VOC jacht bezocht onze werf èn het Maritiem Museum. Een dubbel bezoek dus, 4 dagen!

Op onze werf was tijdens dit bezoek op donderdag 27 oktober, erg veel te doen: niet alleen het bezoek van 'gewone' bezoekers, zo'n 270!, maar Kruitloper had ook een slimme school op bezoek: de G.K. van Hogedorpschool-brugklas uit Delfshaven. Zij combineerden de leerzame Kruitlopertaken met een ook zeer leerzaam bezoek aan de Halve Maen.

even aandacht allemaal!   dit zou de hele bemanning zijn?   de rondleiding gaat verder   't is wel erg vol hoor!   de equipage en de commandant van de Delft was 
er ook!   bewapening wordt getoond

Bovendien was ook een afvaardiging van onze equipage aanwezig, om met hun vuurwapens de "spanning" er een beetje in te houden en te laten zien hoe je in 't veld op een houtvuurtje je maaltijd kan bereiden.

Op vrijdag werd naar de Leuvehaven gevaren en dat leverde een mooi plaatje op! Ook de ligplaats daar liet nogal wat contrast zien: oud tegen nieuw...En men stond ook hier in de rij voor een bezoek.

recht voor de wind!   samen op de foto   de Equipage was er ook   oud en nieuw   bezoek in de rij!   Vingboom's Manhattan

Dat de Halve Maen relatief klein is valt des te meer op bij de tweede foto! Dat men met zo'n schip van net 20 meter en met 20 man aan boord dergelijke tochten ondernam is bewonderingswaardig en bijna niet te begrijpen!

Het origineel is in 1608 gebouwd in Amsterdam in opdracht van de VOC kamer Amsterdam, met als toepassing en opdracht om de vloot te begeleiden als verkennigsschip, het was dus geen vrachtschip, zoals bv. de Batavia, maar een snelle kleine boot, een jacht, ook wel pinas genoemd.

Daarom werd de Halve Maen er in 1609 op uit gestuurd door de VOC om de Noordelijke doorvaart naar Azië te vinden. Een man met ervaring in die richting kreeg de opdracht: Henry Hudson. Hij probeerde naar 't oosten, maar uiteindelijk naar 't westen.

Hij 'ontdekte' het eiland 'Manahatta' en vond dat een goede plaats om een handelspost te vestigen: Nieuw Amsterdam. De beroemde tekenaar Vingboom uit die tijd maakte er in 1664 een schets van.

draaipunt van de kolderstok   het ankertouw   de lenspomp   kaapstander en scheepsbel   de maan en hoorn   de leeuw

Een paar details waren goed op te merken:

sturen gebeurt met een "kolderstok" die geeft de beweging -omgekeerd- door, onderdeks, aan de eigenlijke helmstok en het roer.

Het ankertouw is wat dunner dan het touw van de Delft! ongeveer 1/3 in dikte, het ligt gewoon onderdeks.Een kaapstander staat aan dek, er is er maar één! op het schip

Er staan twee lenspompen aan de boorden, niet midscheeps, boven het laagste punt van het schip!

Het hoge achterschip bevat een ruimte voor levende dieren, als proviand onderweg!

De naam wordt weergegeven door een halve maan op de spiegel, gebruikelijk in die tijd, bijna niemand kon lezen, bovendien is een afbeelding internationaal te begrijpen. Net `1zoals de hoorn, de VOC-kamer Hoorn was de eigenaar!

Het boegbeeld, een leeuw, is meer een karikatuur! De kunstenaar had waarschijnlijk nog nooit een leeuw gezien, en heeft weergegeven wat men hem via overlevering vertelde.

Hetzelfde zien we bij de leeuwenkoppen die bij de Zweedse Wasa teruggevonden zijn.

 de jacobsstaf   de loglijn en logplank   het scheepsjournaal met ganzeveer    de etenswaren   de 'keuken'   equipage

Als navigatie instrument werd de Jacobsstaf gebruikt om de breedtegraad op te meten: 'een zonnetje schieten'. De sextant en octant werden pas meer dan een eeuw later uitgevonden.

Om de lengtegraad te bepalen is een nauwkeurig uurwerk nodig om de 12-uurs zonnehoogte te bepalen. Uurwerken werkten niet op zee, een zandloper was de enige mogelijkheid, men 'sloeg' de uren met de scheepsbel op het achterschip, een routine van levensbelang! Dat dit niet erg nauwkeurig is, was bijvoorbeeld de reden van het vergaan van de Batavia op de Australische westkust.

Ook een loglijn met log is aanwezig, om de watersnelheid te meten in knopen.

Het scheepsjournaal moet natuurlijk ook worden bijgehouden, handgeschreven natuurlijk, met een ganzenveer!

Ook liggen er natuurlijk de gebruikte etenswaren, zoals erwten, bonen, linzen, kaas, hard brood, hammen en worsten, uien en knollen. Geen aardappelen, die moesten nog 'gevonden' worden in Zuid Amerika!

https://nl.wikipedia.org/wiki/Halve_Maen_(schip) 

https://nl.wikipedia.org/wiki/Henry_Hudson 

https://www.halvemaenhoorn.nl/over-de-halve-maen 

http://www.vocsite.nl/schepen/detail.html?id=11743 

https://nl.wikipedia.org/wiki/Knoop_(snelheid) 

https://nl.wikipedia.org/wiki/Batavia_(schip) 

http://www.equipage-dedelft.nl/wp/?p=770 

Foto's : Chiel van Waart, Dick van Zanten, Ton van Holsteijn.